Zasady zależności żołnierzy
Regulamin Ogólny Żołnierza WP
Pkt 1-13
1. Podstawa hierarchii wojskowej
Organizacja wojska opiera się na hierarchicznym podporządkowaniu żołnierzy.
2. Możliwe relacje między żołnierzami
Żołnierz w stosunku do innych żołnierzy może być przełożonym, podwładnym, wyższym (starszym), niższym (młodszym) albo równym stopniem wojskowym.
- Przełożony: może wydawać rozkazy i polecenia służbowe,
- Podwładny: zobowiązany do ich wykonania,
- Wyższy stopniem: ma ograniczone uprawnienia wobec niższego (patrz pkt 29),
- Równy stopniem: brak stosunku podległości, wzajemny szacunek.
3. Kim jest przełożony
Pkt 3
Przełożonym jest żołnierz lub osoba niebędąca żołnierzem, któremu(-ej) na mocy przepisów prawa, rozkazu/decyzji/polecenia, podporządkowano żołnierza lub osobę niebędącą żołnierzem, uprawniony(-a) do wydawania rozkazów lub poleceń służbowych.
Pkt 4
Żołnierz będący przełożonym, w stosunku do swoich podwładnych powinien posiadać wyższy lub równy stopnień wojskowy.
- żołnierz – co jest normą,
- osoba niebędąca żołnierzem – np. pracownik resortu obrony narodowej (cywilny pracownik jednostki wojskowej) na stanowisku kierowniczym.
Źródło przełożeństwa to zawsze jeden z trzech dokumentów:
- przepisy prawa,
- rozkaz / decyzja,
- polecenie służbowe.
4. Przełożony bezpośredni i wyższy
Pkt 5
Bezpośrednim przełożonym jest przełożony, któremu bezpośrednio podporządkowano podwładnego, natomiast kolejni w hierarchii służbowej przełożeni są wyższymi przełożonymi.
Pkt 6
Podwładny ma jednego bezpośredniego przełożonego.
- Bezpośredni przełożony: jeden, konkretny, formalnie wyznaczony,
- Wyżsi przełożeni: wszyscy kolejni w górę hierarchii służbowej.
5. Funkcje i odpowiedzialność przełożonego
Przełożony sprawuje funkcje dowódcze (kierownicze), szkoleniowe i wychowawcze. Jest odpowiedzialny za organizację służby (pracy) podwładnych.
- Dowódcza / kierownicza: planuje, organizuje, wydaje rozkazy,
- Szkoleniowa: odpowiada za poziom wyszkolenia podwładnych,
- Wychowawcza: kształtuje postawy, dyscyplinę i etos służby.
Do tego dochodzi odpowiedzialność za organizację służby i pracy podwładnych – przełożony nie może zasłaniać się brakiem wiedzy o tym, co dzieje się w jego zespole.
6. Hierarchia przy braku wyznaczonego dowódcy
Pkt 8
W czasie wspólnego wykonywania obowiązków służbowych przez co najmniej dwóch żołnierzy jeden z nich zawsze pełni rolę przełożonego.
Pkt 9
Jeżeli przełożony, o którym mowa w pkt 8, nie został wskazany to o przełożeństwie decydują w kolejności:
- posiadany przez żołnierzy stopnień wojskowy,
- zajmowane stanowisko służbowe,
- staż w posiadanym stopniu wojskowym,
- nieprzerwany staż w czynnej służbie wojskowej,
- wiek żołnierza.
- 1 Stopień: obaj sierżanci → remis, przechodzimy dalej.
- 2 Stanowisko: obaj na tym samym etacie → remis, przechodzimy dalej.
- 3 Staż w stopniu: jeden sierżantem od 3 lat, drugi od 1 roku → starszy stażem jest przełożonym.
7. Cywilni zwierzchnicy wszystkich żołnierzy
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Prezes Rady Ministrów i Minister Obrony Narodowej są przełożonymi wszystkich żołnierzy.
Osoby aktualnie sprawujące funkcje
Zdjęcia: Wikimedia Commons
- Karol Nawrocki: The White House, Public domain
- Donald Tusk: The Chancellery of the Prime Minister of the Republic of Poland, CC BY 3.0 pl
- Władysław Kosiniak-Kamysz: Krzysztof Niedziela (Verconer), CC BY-SA 4.0
- Prezydent RP: zwierzchnik Sił Zbrojnych z mocy Konstytucji,
- Prezes Rady Ministrów: sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie obronności,
- Minister Obrony Narodowej: kieruje resortem obrony i Siłami Zbrojnymi.
8. Obowiązki przełożonego wobec podwładnych
Obowiązkiem każdego przełożonego jest dążenie do osiągnięcia jak najwyższego poziomu wyszkolenia podporządkowanych sobie osób poprzez budowanie zaufania, motywowanie i inspirowanie, realizowanie szkolenia oraz wdrażanie i przestrzeganie zasad dyscypliny wojskowej w codziennej działalności służbowej, ugruntowane własnym przykładem.
- budowanie zaufania, motywowanie i inspirowanie: autorytet buduje się postawą,
- realizowanie szkolenia: obowiązkiem przełożonego jest osiągnięcie najwyższego możliwego poziomu wyszkolenia swoich żołnierzy,
- wdrażanie i przestrzeganie dyscypliny: to fundament codziennej służby, który zapewnia porządek w strukturze.
Kluczem jest jednak własny przykład. Nie masz prawa wymagać od podwładnych standardów, których sam nie przestrzegasz w pierwszej kolejności.
9. Kim jest podwładny
Podwładnym jest żołnierz lub osoba niebędąca żołnierzem, który(-a) na mocy prawa został(-a) podporządkowany(-a) przełożonemu i zobowiązany(-a) do wykonywania jego rozkazów lub poleceń służbowych.
Podwładnym może być:
- żołnierz: co jest normą,
- osoba niebędąca żołnierzem: np. pracownik resortu obrony narodowej (cywilny pracownik jednostki wojskowej).
Podporządkowanie musi wynikać z mocy prawa – nie z nieformalnych ustaleń czy zwyczaju.
10. Relacje z żołnierzami innych armii
Między żołnierzami Wojska Polskiego a żołnierzami innych armii nie występują stosunki podległości. Takie zależności mogą być ustanowione tylko na okres wspólnych przedsięwzięć (misje pokojowe, działania w ramach operacji sojuszniczych, służba w międzynarodowych strukturach wojskowych, ćwiczenia, szkolenia, itp.) oraz wykonywania innych zadań określonych rozkazem przełożonego narodowego.
- na czas konkretnego wspólnego przedsięwzięcia (misja, operacja, ćwiczenia),
- na podstawie rozkazu przełożonego narodowego – czyli polskiego.