Wartownik
Regulamin Ogólny Żołnierza WP
Pkt 277-283
1. Wyznaczanie i podległość
Pkt 277
Na wartownika wyznacza się żołnierza z korpusu szeregowych lub podoficerów.
Pkt 278
Wartownik podlega dowódcy warty wewnętrznej (zastępcy dowódcy warty) oraz swojemu rozprowadzającemu.
Żołnierz z korpusu szeregowych lub podoficerów.
Wartownik podlega:
- dowódcy warty wewnętrznej (lub jego zastępcy): tj. przełożonemu całej warty.
- rozprowadzającemu: bezpośredniemu przełożonemu, odpowiedzialnemu za jego posterunek.
2. Wydawanie rozkazów
Na posterunku jest osobą mającą szczególne uprawnienia, w tym do wydawania rozkazów związanych z pełnieniem służby wartowniczej wszystkim osobom, z wyjątkiem swoich przełożonych ze składu warty wewnętrznej.
Na czas pełnienia służby na posterunku, wartownik ma prawo wydawać rozkazy każdej osobie – niezależnie od jej stopnia czy stanowiska – jeżeli rozkaz dotyczy pełnienia służby wartowniczej.
Wyjątek:
Nie dotyczy to jego przełożonych ze składu warty wewnętrznej (dowódcy warty, zastępcy dowódcy warty, rozprowadzającego).
To odstępstwo od klasycznej hierarchii wojskowej – na posterunku decyduje pełniona funkcja, a nie stopień wojskowy. Nawet oficer wyższy stopniem, jeśli nie należy do składu warty, musi podporządkować się poleceniom wartownika dotyczącym ochrony posterunku.
Uprawnienie to obejmuje wyłącznie sprawy związane z pełnieniem służby wartowniczej (np. zakaz zbliżania się, okazanie dokumentów). Nie jest to ogólne prawo do wydawania dowolnych rozkazów.
3. Prawa wartownika na posterunku
Wartownik na posterunku ma prawo:
- a)oddalać się dla ratowania życia ludzkiego lub mienia, jednak na taką odległość, aby mógł nadal chronić powierzony mu posterunek,
- b)odpowiadać tylko na pytania przełożonych, a także udzielać krótkich informacji innym osobom, jeżeli tak przewiduje tabela posterunków warty,
- c)schronić się do miejsca określonego w tabeli posterunków warty (w razie niekorzystnych warunków atmosferycznych: deszcz, śnieg, itp.) – nie przerywając obserwacji ochranianego posterunku,
- d)udzielać pomocy wartownikowi na sąsiednim posterunku, nie przerywając ochrony powierzonego mu posterunku,
- e)spożywać płyny, które za zgodą oraz w sposób określony przez dowódcę warty wewnętrznej może zabrać na posterunek.
- Ratowanie życia lub mienia (lit. a): wolno się oddalić, ale tylko na tyle, żeby cały czas móc kontrolować swój posterunek – to nie jest zwolnienie z ochrony, tylko jej chwilowe przesunięcie.
- Kontakt z osobami postronnymi (lit. b): zasadą jest odpowiadanie wyłącznie przełożonym; udzielanie krótkich informacji innym osobom jest możliwe tylko, gdy dopuszcza to tabela posterunków warty.
- Schronienie przy złej pogodzie (lit. c): wolno skorzystać z miejsca wskazanego w tabeli posterunków, ale obserwacja posterunku musi trwać nieprzerwanie.
- Pomoc sąsiedniemu wartownikowi (lit. d): dozwolona wyłącznie, jeśli nie odbywa się kosztem ochrony własnego posterunku.
- Uzupełnianie płynów na posterunku (lit. e): tylko za zgodą dowódcy warty i w sposób przez niego określony.
Aż dwa z pięciu uprawnień (lit. b i c) są uzależnione od zapisów w tabeli posterunków warty. To dokument, który realnie decyduje, czy wartownik może udzielać informacji osobom postronnym oraz gdzie może się schronić – regulamin ogólny daje tylko ramy.
Żadne z uprawnień z pkt 280 nie może być podstawą do samowolnego opuszczenia posterunku. Oddalenie się (lit. a) czy pomoc sąsiadowi (lit. d) muszą odbywać się bez utraty kontroli nad własnym rejonem odpowiedzialności – w przeciwnym razie dochodzi do naruszenia pkt 281 lit. b.
4. Obowiązki wartownika na posterunku
Wartownik na posterunku ma obowiązek:
- a)czujnie strzec i zdecydowanie bronić powierzonego mu pod ochronę mienia (osób),
- b)nie opuszczać samowolnie posterunku, zanim nie zostanie zmieniony lub zdjęty, choćby jego życiu zagrażało niebezpieczeństwo,
- c)nie dopuszczać – na odległość mniejszą niż podana w tabeli posterunków warty – żadnych osób, z wyjątkiem tych, którym podlega oraz osób im towarzyszących,
- d)trzymać broń zabezpieczoną z dołączonym magazynkiem lub założoną taśmą (bez wprowadzonego naboju do komory nabojowej) w położeniu określonym w tabeli posterunków warty i nikomu jej nie oddawać. Jeżeli wprowadził nabój do komory nabojowej i nie oddał strzału, ma obowiązek doprowadzić broń do pierwotnego stanu,
- e)używać lub wykorzystywać broń palną i środki przymusu bezpośredniego zgodnie z ustawą o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej,
- f)używać przydzielonych środków łączności i sygnalizacji, podręcznego sprzętu przeciwpożarowego zgodnie z instrukcją danego sprzętu,
- g)przed wyjściem na posterunek zdeponować urządzenia do rejestracji obrazu i dźwięku, urządzenia telefoniczne i elektroniczne (tj. telefon, smartfon, smartwatch, tablet, komputer przenośny, urządzenie do transmisji danych, lokalizator GPS, itp.).
- Czujność i ochrona (lit. a): aktywna ochrona powierzonego mienia lub osób, nie tylko bierna obserwacja.
- Zakaz samowolnego opuszczenia posterunku (lit. b): posterunek trwa do momentu zmiany lub zdjęcia – bez wyjątków.
- Kontrola dystansu (lit. c): nikt nie może zbliżyć się bardziej niż pozwala na to tabela posterunków, poza przełożonymi wartownika i towarzyszącymi im osobami.
- Reżim obchodzenia się z bronią (lit. d): broń zabezpieczona, z magazynkiem/taśmą, bez naboju w komorze, w pozycji z tabeli posterunków – i nigdy nie oddawana innej osobie.
- Zgodność z ustawą o ŚPB (lit. e): użycie broni i środków przymusu bezpośredniego regulują przepisy odrębnej ustawy, nie regulamin ogólny.
- Środki łączności i podręczny sprzęt ppoż (lit. f): obsługa zgodna z instrukcją danego urządzenia.
- Depozyt prywatnej elektroniki (lit. g): ten sam wymóg co wobec rozprowadzającego i dowódcy warty – zero prywatnego sprzętu rejestrującego czy łącznościowego na posterunku.
Zestawienie pkt 280 lit. a z pkt 281 lit. b pokazuje wyraźną granicę: wartownik może się oddalić dla ratowania życia lub mienia, o ile nadal chroni posterunek – ale nie wolno mu go opuścić samowolnie, nawet w obliczu zagrożenia własnego życia. To dwa różne stany, mimo pozornego podobieństwa.
Lit. d nakłada dodatkowy, łatwy do przeoczenia obowiązek: jeśli wartownik wprowadził nabój do komory nabojowej, a nie oddał strzału, musi samodzielnie doprowadzić broń do stanu pierwotnego (nabój z powrotem do magazynka/taśmy + broń zabezpieczona). Pominięcie tego kroku to naruszenie dyscypliny w obchodzeniu się z bronią.
5. Tabela posterunków warty jako dokument nadrzędny
Szczegółowe obowiązki wartownika na danym posterunku określa tabela posterunków warty.
Regulamin ogólny ustala wyłącznie ramy służby wartowniczej. Konkretne, szczegółowe obowiązki na danym posterunku – gdzie stać, jaką zachować odległość, gdzie się schronić, w jakiej pozycji trzymać broń – wynikają z tabeli posterunków warty, dokumentu sporządzanego indywidualnie dla danej jednostki i danego posterunku.
Tabela posterunków warty pojawia się jako odesłanie aż czterokrotnie w omówionych punktach: pkt 280 lit. b i c oraz pkt 281 lit. c i d. Bez znajomości jej treści wartownik nie jest w stanie prawidłowo pełnić służby.
6. Wywoływanie dowódcy warty wewnętrznej
Wartownik wywołuje dowódcę warty wewnętrznej za pomocą środków łączności lub sygnalizacji, a w razie ich niesprawności – poprzez oddanie strzału w bezpiecznym kierunku, w następujących przypadkach:
- a)napadu na posterunek lub wartownika,
- b)zatrzymania osoby nieuprawnionej w obrębie posterunku,
- c)utraty zdolności do pełnienia służby wartowniczej.
Sposób podstawowy: środki łączności lub sygnalizacji.
Sposób awaryjny: strzał w bezpiecznym kierunku – wyłącznie gdy łączność i sygnalizacja są niesprawne.
Kiedy wartownik ma obowiązek wywołać dowódcę warty:
- napad na posterunek lub na samego wartownika,
- zatrzymanie osoby nieuprawnionej w obrębie posterunku,
- utrata zdolności do pełnienia służby.
Oddanie strzału w celu wywołania dowódcy warty jest dopuszczalne wyłącznie jako środek zastępczy przy niesprawnej łączności/sygnalizacji i musi zostać oddany w bezpiecznym kierunku.